گیاه شناسی زعفران

گیاه شناسی زعفران

 گیاه شناسی زعفران

زعفران گیاهی است که به خانواده زنبق و سوسن تعلق دارد. بیش از ۸۰ گونه مختلف زعفران وجود دارد که در جنوب اروپا، خاومیانه، آسیای مرکزی، چین و آفریقا یافت می شوند.

زعفران را می توان از مراتع کوهستانی، دامنه های صخره ای، خارزارها و زمین های جنگلی به دست آورد. زعفران تحمل دمای پایین و آب و هوای سرد را دارد.

در ارتفاعات بالا می توان گل های زیبای زعفران را دید که از برف بیرون زده اند. انسان ها ۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح کشت زعفران را آغاز کردند.

این گیاه را می توان به صورت چاشنی، به عنوان رنگ و در مصارف پزشکی مورد استفاده قرار داد.

گیاه شناسی زعفران

گیاه زعفران

 زعفران گیاهی کوچک است که ارتفاع آن می تواند به ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر برسد.

 رنگ گل زعفران به گونه آن بستگی دارد. رنگ گل های زعفران معمولاً زرد، سفید،
 بنفش و یا بنفش مایل به صورتی است.

 زعفران گل فنجانی شکل تکی دارد است که از لوله بلندی بیرون می آید.
 گل از شش گلبرگ تشکیل شده است.

 برگ های زعفران شمشیری شکل اند و نوار مرکزی سفیدی دارند.

زعفران ساقه پیاز مانندی دارد که به صورت سیستم ذخیره سازی زیرزمینی عمل می کند. 
هر سال، در آغاز فصل جدید رشد، 
پیازی جدید در نوک پیاز قدیمی ایجاد می شود.

 گل زعفران هر دو اندام تولید مثلی نر و ماده را دارد. هر گل دارای سه کلاله قرمز (اندام جنسی ماده) 
و سه بساک زرد (اندام جنسی نر) است.

 چاشنی زعفران از اندام تولید مثلی خشک شده ماده (کلاله قرمز) به دست می آید.
 این اندام حاوی رنگدانه ای به نام 
کروسین است که به رنگ زرد است.
 چاشنی زعفران در اغلب آشپزخانه های
 مدیترانه ای مورد استفاده قرار می گیرد.

زعفران گران ترین چاشنی جهان است زیرا برای تهیه یک اونس (تقریباً ۲۸ گرم) 
زعفران به ۸۰۰۰۰ گیاه نیاز است.
 تمام گیاهان به صورت دستی برداشت می شوند.
 ۹۰ درصد زعفران جهان در ایران تولید می شود.

 ماده رنگی به دست آمده از گیاه زعفران ۵۰ هزار سال قبل در هنر غار مورد
 استفاده قرار می گرفته است.

زعفران را می توان در تولید عطر و در طب مورد استفاده قرار داد.
 برخی از مطالعات نشان داده اند
 که زعفران خاصیت ضد باکتری و 
اثرات احتمالی ضد تومور دارد،
 می تواند حافظه را بهبود بخشد
 و برای کاهش سرفه، برونشیت و
 درد معده مورد استفاده قرار گیرد.

یکی دیگر از کاربردهای زعفران در صنعت نساجی است و در این صنعت برای رنگرزی مورد استفاده قرار می گیرد.

 گونه های خاصی از زعفران ها نظیر زعفران خزان (Autumnale) سمی هستند. این گونه علاوه بر خطرناک بودن
 (در صورت مصرف)، بیشترین تحمل را در
 مقابل دماهای پایین از خود نشان می دهد.

گونه های مختلف زعفران در زمان های مختلف سال شکوفه می کنند اما گل های زیبای بیشتر گونه ها خودشان
 را در طول زمستان و بهار نشان می دهند.

زعفران ها با انواع مختلفی از حشرات، مانند زنبورهای عسل، پروانه ها و سوسک ها کار
 گرده افشانی خود را انجام می دهند.

زعفران گیاهی چند ساله است به این معنی که هر سال بخش هایی از گیاه که بالای سطح زمین است
 می میرد و گیاه جدیدی از پیاز
 زیرزمینی آن ایجاد می شود. زعفران می تواند بیش از دو سال عمر کند.

زعفران گلخانه ای

کلاله

رنگ کلاله که به میزان کارتنویید و لیکوپن موجود در آن بستگی دارد، از قرمز پررنگ تا نارنجی کمرنگ دیده شده ‌است. کلاله سه ‌شاخه‌ است و اندازه آن نسبت به خامه که تعداد آن نیز سه عدد می‌باشد، متفاوت است. ممکن است بلندتر، کوتاه‌تر و برابر با آن باشد. همچنین طول آن نسبت به گلبرگ‌ها نیز متفاوت است. در ایران همه گونه‌های مختلف بلندتر، کوتاه‌تر و تا اندازه‌ای برابر زعفران وجود دارند. لبه کلاله در انتهای آن حالت چین‌خورده دارد که در برخی ارقام زعفران بسیار بیشتر دیده می‌شود. عرض دهانه آن نیز بستگی به گونه‌های آن از پهن تا نازک می‌باشد. رنگ لبه انتهایی کلاله دارای رگه سفیدی است که بسته به گونه‌های متفاوت، می‌تواند کم یا زیاد باشد.

کنج یا سفید (خامه):

زمانیکه زعفران سر گل را از زعفران دسته ای جدا می کنیم قسمت ریشه یا سفید باقیمانده کنج يا در اصطلاح خارجي خامه (style) نامیده می شود.

گلبرگ/کاسبرگ:

هر کدام ۳ تا و ضخامت آنها نیز می‌تواند کم تا زیاد باشد.

پیاز زعفران:

دارای الیاف قهوه‌ای‌رنگ است که در برخی گونه‌ها بسیار فشرده و در گونه‌هایی دیگر کم‌پشت‌تر می‌باشد و از ورای آن رنگ سفید پیاز به وضوح دیده می‌شود.

زعفران گلخانه ای

زعفران از گذشته به روش سنتی کرتی و ردیفی کشت میشده اما امروزه روشهای نوین کشت زعفران هیدروپونیک و ایروپونیک هم مرسوم شده است که چینی ها مبتکر روش ایروپونیک بوده اند که زعفران گلخانه ای هم گفته میشود و در ایران هم چند سالیست که این روش با موفقیت انجام شده است

کلمات کلیدی:

گیاه شناسی زعفران,زعفران,کلاله زعفران,زعفران گلخانه ای,زعفران ایروپونیک,پیاز زعفران,خرید پیاز زعفران,گیاه شناسی زعفران

منبع:سافت اسکول